86

Stres ve Polidipsi

Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 12, Say›: 2, 2002 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 12, N.: 2, 2002

G‹R‹fi

fi

izofreninin stres-diatez modeline göre,ki?inin özel

bir savunmas›zl›k durumunun stresli bir deneyime

maruz kalmas›; çevresel, biyolojik ve psikososyal fak-

torlerin integrasyonuyla, ?izofreni semptomlar›n›n ge-

li?imine f›rsat verdi¤i ileri sürülebilir. Genel stres-diatez

modelinde stres, biyolojik veya çevresel ya da her ikisi

birlikte olabilir. Çevresel bile?en hem biyolojik (örne-

¤in; infeksiyon), hem psikososyal (örne¤in; yak›n biri-

nin ölümü) olabilir. Diatezin biyolojik temeli, epigene-

tik etkilerle yani madde kötüye kullan›m›, psikososyal

stres veya travma ile ?ekillenmektedir (1).

Stres s›ras›nda sal›nan Atrial natriüretik peptid

(ANP) intrahipotalamik olarak vazopressin sekresyo-

nunu inhibe eder. Di¤er inhibitörler; alkol ve opiyat a-

gonistleridir. Vazopressin stres durumunda ACTH

sekresyonunu artt›rd›¤› için ANP, vazopressin üzerin-

den de streste artan ACTH sekresyonunu azalt›r (2).

Yap›lan bir çal›?maya göre; ANP'nin kontrolü a-

sendan serotonerjik yolaklad›r. Mezensefalik dorsal

rafe nükleusunda (DRN) serotonin ve ANP nöronlari

kesi?mektedir. P-klorofenilalanin verilerek serotonin

inhibisyonuyla yap›lan çal›?mada, su yüklenmesinin

durdurulmas› için gereken ANP yükselmesi olmamak-

ta ve sodyum ekskresyonu inhibe olmaktad›r. Seroto-

nin, ANP nöronal sisteminde ANP sal›n›m› için tonik

stimülasyon olu?turmaktad›r. Serotonin uyar›s›n›n

yoklu¤u durumunda ANP'in dipsojenik peptid olan an-

jiyotensin –2 üzerindeki inhibitor etkisinin ortadan

kalkmas› sebebiyle polidipsi olu?maktad›r (3).

ANP; prolaktin sal›n›m› üzerinde paradoksal etki

gösterir. Portal damarlara dopamin sal›n›m›n› uyara-

rak laktotrop hücrelerden prolaktin sekresyonunu

merkezi olarak bask›larken, stres süresince oksitosi-

nerjik nöronlar›n aktivasyonuyla prolaktin salg›lat›c›

faktörü uyararak ve dopamin sal›n›m›n› inhibe ederek

prolaktin sekresyonunu uyar›r.

ANP, stres s›ras›nda azalan immün yan›t› do¤rudan

ve dolayl› olarak artt›r›r. Strese ba¤l› ACTH ve gluko-

kortikoid sekresyonu ile olu?an immünsüpresif etki ya-

n› s›ra stres an›nda ANP sal›n›m›, ACTH ile olu?an im-

münsüpresyonu azalt›r. Prolaktin ise, immün yan›t›

artt›r›r. Yap›lan çal›?malarda; oksitosinin de hem atri-

al hem nörohipofizer natriüretik peptid sal›n›m›n› art-

t›rd›¤› saptanm›?t›r. Yani; normal bir bireyde serotonin

Stres ve Polidipsi

Dr. Fulya Özgün, Dr. Murat Ertemir,

Dr. M. Emin Ceylan, Dr. Çi¤dem Demir

1

Olgu Sunumlar›/Case reports

1

Ord. Prof.Dr.Mazhar Osman Ruh Sa¤l›¤› ve Hastal›klar› E¤itim ve Ara?t›rma Hastanesi - Bak›rköy - ‹stanbul - TURKEY

Yaz›?ma Adresi / Address reprint requests to: Doç. Dr. M. Emin Ceylan, Ord. Prof.Dr.Mazhar Osman Ruh Sa¤l›¤› ve Hastal›klar› E¤itim ve Ara?t›rma Hastanesi, 4.

Psikiyatri Klini¤i, Bak›rköy - ‹stanbul - TURKEY

Tel: (+90) 212 543 6565/163 E-mail: meceylan@superonline.com

Kabul tarihi / Acceptation date: 17.03.2002

ÖZET:

STRES VE POL‹D‹PS‹

Psikojenik polidipsi nadir bir klinik bozukluktur ve fizyolojik

uyaran olmadan çok fazla su içmek olarak tan›mlan›r. Atrial

natriüretik peptid (ANP); ACTH, ADH, serotonin, dopamin,

oksitosin ve prolaktin ile ili?kilidir ve indirekt olarak strese kar?›

davran›?› kontrol eder. Kortikosteroid hormon artan ANP mik-

tar›yla dü?er. Dola?›mdaki ANP miktar›na göre pasif ve aktif

kaç›nma refleksi gecikir ve dopaminerjik-kolinerjik sistem

bunun üzerine etkilidir. Bu makalede, ANP taraf›ndan modüle

edilen polidipsik davran›?› ve hastalar›n ortak yak›nmas› olan,

korku ve anksiyete ile ili?kisini tan›mlamak amaçlanm›?t›r.

Anahtar Sözcükler: psikojenik polidipsi, stres, atrial

natriüretik peptid

Klinik Psikofarmokoloji Bülteni 2002;12:86-88

ABSTRACT:

STRESS AND POLYDIPSIA

Psychogenic polydipsia is an uncommon clinical disorder and

seen as so much drinking without physiological stimuli. Atrial

natriuretic peptide (ANP) is related with ACTH, ADH

(vasopressin), serotonin, dopamine, oxytocin, prolactin and

indirectly controls the behavior against stress.

Corticosteroide hormones decrease by way of increasing

amount of ANP. Passive and active avoiding reflex delays,

depending on the amount of ANP in the circulation and on

the other hand dopaminergic-cholinergic systems are

effective on this mechanism. In this article we aimed to

describe the polydypsic behaviour which is modulated by

ANP and causes fear and anxiety which is common complaint

in our patients presented here.

Key Words: psychogenic polydipsia, stress, atrial natriuretic

peptide

Bull Clin Psychopharmacol 2002;12:86-88